Fancine Enraizadas, xa o temos aquí!!!

Enraizadas 2025.pdf de Maria del Camino

O traballado nos tres centros educativos en Enraizadas (CEIP de Andrade, o CEIP Mosteiro de Caaveiro e o CPI Plurilingüe Virxe da Cela Virxe da Cela) ten a súa posta en común neste Fancine en prol da igualdade. 

Observa, pregunta e reflexiona e se precisas máis información non dúbides en consultar ao alumnado perticipante. 

No CPI Plurilingüe Virxe da Cela Virxe da Cela temos o alumnado do 5º curso da Ed. Primaria. 

CONTACONTOS ILUSTRADO: AS CANTAREIRAS E POESÍA POPULAR (LETRAS GALEGAS 2025)

 O día 2 de xuño o alumnado de Ed. Infantil e o 1º, 2º e 3º curso de Ed. Primaria puideron desfrutar dun contacontos ilustrado baseado no libro Cantareiras. A poesía popular nas Letras Galegas 2025. 

Como sabemos, este ano a Real Academia Galega decidiu homenaxear ás cantareiras, mulleres que a través do canto e das pandeiretas foron transmitindo de xeración en xeración a nosa lingua e cultura. 

Para a realización desta actividade contamos con:

- Quique, de Polo Correo do Vento, que foi o encargado de contarnos a historia. 

- Tania Solla, a ilustradora. 

- Patricia Faro, a encargada de cantar e tocar diferentes instrumentos como a pandeireta, botella de anís...

O obradoiro finalizou coa realización dun debuxo guiado dunha cantareira. 

Desta forma o alumnado puido recoñecer o valor da muller na cultura galega. 

Imaxe autoeditada da proposta. 

SE CANTO É PORQUE QUERO

A Real Academia Galega (RAG) difunde a súa produción da miniserie documental das Letras Galegas 2025 Se canto é porque quero. Xa pode verse en academia.gal e na canle de Youtube institucional. A proposta audiovisual dedicada ás cantareiras e á poesía popular oral destaca a riqueza dun tesouro cultural creado colectivamente polo pobo, especialmente por mulleres como as sete nas que a RAG personifica a celebración do vindeiro 17 de maio, e partindo do pasado reivindica o futuro dunha tradición chea de vida que están a reinterpretar as novas xeracións. 

A RAG irá publicando nas vindeiras semanas máis contidos divulgativos arredor do Día das Letras Galegas na sección da súa web centrada na gran festa da cultura galega (https://academia.gal/letras-galegas/2025/cantareiras). Incorporará tamén novas actividades interactivas á web de Primavera das Letras.

 

Rosa e Adolfina, cantareiras de Cerceda nacidas a comezos do século XX, aprenderon a cantar e bailar da súa familia e participaban en festas comunitarias chamadas foliadas. Nos anos 80, unha nova xeración redescubriu estas tradicións. Un momento clave foi a chegada da musicóloga suíza Dorothé Schubarth en 1978, quen recolleu centos de cantigas e creou o Cancioneiro Popular Galego, unha obra fundamental para conservar este patrimonio. A tradición de recoller cantigas continuou por novas xeracións, que percorrían aldeas gravando e documentando a música popular galega para mantela viva. Vendo este vídeo creo que hoxe en día temos que valorar moito as posibilidades que temos hoxe en día, tanto internet, como saber ler partituras. Borda o milagro que Dorothé Schubarth gardara esta cultura nosa, pois se non fora por ela, teríamos moito menos do que podemos coñecer a día de hoxe. NGP (3º ESO).

Paréceme incrible como se pasaron as cantigas de xeración en xeración, xa que no  vídeo di que a Rosa e Adolfina ensináronllas a súa nai e a súa avoa. Tamén como cada momento  que tiñan libre utilizábano para coller a pandeireta e tocar e bailar tanto en foliadas como en  traballos como a sega.  A xente se tivo que mudar para a cidade, e deron por feito que alí tiñan que deixar de falar e de  cantar en galego, entendo que o fixeran para encaixar mellor nesa sociedade e non sentirse  excluídos, pero non o comparto. Aprendín o importante que é gravar as cantigas para que nun futuro as xeracións seguintes poidan  desfrutar delas tanto coma nós. Grazas a Dorothé que recorreu toda Galicia e fixo ese traballo hoxe  en día temos 200 coplas que lle cantaron Rosa e Adolfina ou outras cantareiras, en papel porque ela  molestouse en transcribilas tanto as coplas como as melodías. Así tamén xurdiu o Cancioneiro  Popular Galego, que esta escrito case para xente moi especializada. EOB (4º ESO).

Estes vídeos céntrase principalmente no papel das mulleres na tradición e cultura galega. Móstranos a través de entrevistas e outros tipos de documentos como as mulleres son as principais creadoras e transmisoras da tradición oral e musical.  Tamén falan de varias asociacións ou grupos de mulleres que se reúnen para tocar e ensinar a música. Isto é moi importante porque cando elas tocan e cantan as cancións fan que a xente que as escoite se acorde delas e así llas poden transmitir a outras xeracións. Penso que o obxectivo principal destes vídeos é visibilizar a participación feminina na cultura galega, especialmente na músical, que durante moito tempo pasou desapercibida e non se lles deu o recoñecemento que merecen. Grazas a elas temos moitas cantigas de moita variedade de temas. MPL (3º ESO).

Despois de ver os vídeos doume de conta do inmenso patrimonio cultural que temos e que deberíamos darlle máis importancia da que lle damos ás cantareiras. Páreceme moi interesante que eses tres rapaces que aparecen, sendo tan novos lle dean o valor que teñen ás cantareiras e pandereiteiras. Eu nunca antes me informara tanto sobre o tema pero, ao ver os vídeos e dedicarlle tantas clases a este tema, páreceme moi interesante. Agora mesmo teño a conciencia de como vivían antiguamente e penso que levaban unha vida moi feliz cando estaban a tocar e a cantar coa pandeireta. Outra cousa que tamén me chamou a atención foi cando comentan que as Pandereteiras de Mens botaron para a gravación dun programa tocando dende as 11 da mañá ás 11 da tarde e facendo festa. A verdade páreceme de admirar porque hai que ter forzas e ganas, e ademais hai que ter moita memoria para lembrarse de tantas cancións. Nunca lle dera importancia á pandeireta pero úlltimamente tócoa a todas horas na casa e gústame moito, ademais tamén o disfruto. Supoño que por esa razón as señoras de antes tamén a estaban tocando a todas horas. É moi curioso que cando esteñan cociñando se poñan a cantar. En conclusión, estou sen palabras e interésame moito este tema. CVD (2º ESO).

AS NOSAS TRANSMISORAS CON RICHI CASÁS. LETRAS GALEGAS 2025

Xoves 3 abril 2025. Biblioteca Castelao. De 15:10 a 16:25. Emocionante ter traído á nosa escola o espíritu de Rosa e Adolfina Casás, de mán do seu sobriño e neto Richi Casás. Todos/as os que tivemos a sorte de participar desta "obradoiro-fuliada" co músico, poidemos enraizar o noso compromiso coa recuperación e a transmisión do noso patrimonio inmaterial: a música dos nosos/as devanceiros/as.

Esta actividade, organizada polo departemendo de Música e co apoio do Equipo de Dinamización Lingüística e a Biblioteca Castelao, forma parte dun proxecto iniciado este curso, centrado  na recuperación e potenciación da música tradicional galega.

Grazas e parabéns tamén a vós. Tiñades todo  o tema moi traballado, como non vin en ningún outro centro educativo, e os rapaces atenderon con moito interese as miñas explicacións, videos e música. Valoro máis que ningunha outra cousa o feito de que tocarades e cantasedes durante a sesión, pois por moita teoría que se expoña, ó final o que conta é seguir cantando e tocando xuntos. A razón de ser do canto é a xuntanza, e esta música ancestral chegou ata nós porque serviu para xuntar á xente durante miles de anos. Seguide así, fomentando o canto, e quen sabe, se as institucións educativas nos dan pulo, tamén o baile, outra manifestación, se cadra máis corporal e liberadora, do noso ser. Anímovos moito a facer esa foliada en Casa Lourán, e a que sexan os alumnos e alumnas quen organicen e se mova para formar esa festa. Eu estarei encantado de vos recibir se me é posible, e poñer en práctica outra vez todo o falado na sesión de onte. Aproveitade ao máximo a ese alumnado que tedes no centro que son alumnos de grupos folclóricos. É un tesouro e unha sorte contar con eles, e son un exemplo magnífico para o resto. Unha forte aperta a alumnado e profesorado do CPI Virxe da Cela. Richi.

SEMANA DA PRENSA E DÍA INTERNACIONAL DA MULLER

 

Para conmemorar a Semana da Prensa e o Día Internacional da Muller o alumnado fixo unha actividade conxunta.

A proposta dividiuse en dúas partes:

- Do 3 ó 26 de febreiro o alumnado das tres etapas educativas crearon unha nova relacionada coas mulleres e a igualdade. Unhas eran verdadeiras e outras falsas.

- Na semana do 10 de marzo, cada día, o profesorado encargado lía as novas correspondentes. Durante a lectura o alumnado tiña que votar se crían que era verdade ou mentira o que se dicía.

No seguinte enlace poden ver as novas feitas polos nenos e nenas. 

NOVAS MONFERO

Mariquiña Rosalía

A poñente do noso PFPP sobre a Intelixencia Artificial Mercedes Orbaneja, achegounos uns materiais para traballar a figura de Rosalía de Castro e o traxe tradicional galego a través das bonecas mariquiñas. O alumnado de Infantil desfrutou moito vestido a Rosalía e descubrindo as diferentes pezas do traxe tradicional.

Movémonos cos maiores

 A través dos maiores, levando a cabo un plan interxeneracional, aprendemos a importancia da ximnasia a todas as idades. Acompañáronnos nunha sesión de ximnasia xerontolóxica na que poidemos apreciar a importancia dos nosos maiores na nosa sociedade.

Fanzine: Enraizadas

Neste último obradoiro reflexionamos sobre os contidos traballados e creamos o noso propio fanzine. 

Os fanzines son revistas de escasa tirada e distribución, feita con poucos medios por persoas aficinonadas a distintos temas.

 A través desta publicación caseira, o alumnado de 5º curso da Ed. Primaria creou de forma colaborativo dos diferentes centros participantes na actividade unha publicación que repartiremos nos diferentes centros da iniciativa. 

Creatividade  a partir dunha idea e a través de debuxos, collage, fotos, textos, comic da que pronto teremos o resultado.

Imaxes do obradoiro no centro.

Enraizadas:

 Segundo obradoiro desta proposta da Asociación EuroEume que en colaboración coa oficina para a igualdade de xénero da UDC contamos coa presenza de ........que adica a súa vida profesional a investigar sobre distintas temáticas vencelladas á soberanía alimentaria, a custodia do territorio ou os coidados e comunidade.

Imaxes da conversa con:................ 

Enraizadas: educación social na escola

Enraizadas nace coa necesidade de visibilizar e poñer en valor as estratexias de sostemento da vida que se levan a cabo no rural e, máis concretamente, o papel das mulleres neste proceso. Este proxecto educativo de educación social na escola da man da Asociación EuroEume, busca contribuír á visibilización e o recoñecemento das mulleres na sociedade, incidindo nun cambio de mentalidade no que os traballos reproductivos e as persoas que os sustentan se convertan en referentes. Buscando asi mesmo, espallar os valores e reflexións do ecofeminismo, contribuíndo ao desenvolvemento rural, reflexionando sobre a soberanía alimentaria, a custodia do territorio e os coidados e comunidade. Nesta nova edición de 2024, a temática son os coidados e comunidade, onde de maneira transversal, traballaremos valores como a igualdade, a creatividade e a sustentabilidade. Nesta primeira sesión o alumnado de 5º curso traballamos  sobre as nosas referentes e outras cunha perspectiva máis global para identificar a conversa que queremos desenvolver nos seguintes obradoiros da actividade. Imaxes das dinámicas da actividade.

CONTANDO CONTOS

Os alumnos e alumnas de 1º de Primaria para rematar o noso proxecto Donas de si, estivemos aprendendo sobre María Victoria Moreno. Despois de ver algúns dos seus contos, decidimos facer os nosos. Aquí podedes ver a mostra do que fixemos, contos nos que as protagonistas son nenas valentes e aventureiras capaces de calquera cousa que se propoñan.

Mar de mulleres, mar de esperanza

Polo Día internacional da Muller traballadora no noso centro elaboramos un mural titulado: Mar de mulleres, mar de esperanza no que presentamos diferentes mulleres galegas.

A aula de 1º EP participamos presentando a figura de SÉS, unha cantareira galega (como ela mesma se denomina) e ás deportistas Ana Peleteiro (Triple salto) e Inés Santiago (Triatlón).

Ademais participamos do Photocall titulado: Eu tamén son feminista, organizado polo Departamento de orientación en colaboración co Observatorio da Mariña pola Igualdade.

O alumnado de 1º ESO realizou un vídeo titulado "ELAS" a pegada das mulleres na historia, no que amosa a vida de diferentes mulleres relevantes na historia.

MARUJA MALLO

MARUJA MALLO.

Durante o primeiro trimestre na aula de 2º de Primaria estivemos aprendendo moitas cousas da vida e da obra da pintora galega Maruja Mallo, traballo incluido dentro do Proxecto DONAS DE SI. Algúns nenos trouxeron fotos da pintora e amosaronas ao resto da clase. Debuxaron autorretratos e puxéronse nomes artísticos. E, finalmente, convertíronse en pintores e pintoras de verdade pintando a Estrela Mariña.

O seguinte mural resume os seus traballos.

PROTOESQUEMA

O alumnado de 1º EP seguindo co coñecemento de “Mulleres bravas da nosa historia” fixemos o noso cadro de Protoesquema de Maruja Mallo no que representa as caracolas e as ondas do mar que tanto lle gustaba. Así tamén nos iniciamos no proxecto Somos auga no que imos a relacionar a importancia da auga na vida e na obra de diferentes mulleres.

Porta do Samaín 1º EP

Os alumnos e alumnas de 1º EP seguimos aprendendo moitas cousas sobre Maruja Mallo e, buscando como adornar a nosa porta para o Samaín, atopamos unha foto de Maruja Mallo nunha porta en Cercedilla no 1930 e quixemos facer a nosa versión da foto. Engadímoslle algunhas imaxes dos lumes que asolaron Galiza, xa que unha cousa que nos dá moito medo é que ano tras a ano arda a nosa terra e non se faga nada para remedialo.

Coñecendo a obra de Maruja Mallo

O alumnado de 1º e 2º de Primaria este curso participamos no Proxecta “Donas de si” co que se pretende o coñecemento e divulgación de mulleres relevantes da nosa historia. Así, baixo o título “O que non se nomea non existe” imos profundar na vida e obra de diferentes mulleres.

A primeira que traballamos é Maruja Mallo. A partir do libro “Mulleres bravas da nosa historia” coñecemos a súa biografía e algúns do seus cadros. Dentro deste proxecto asistimos tamén xunto co resto de alumnado de Primaria ao Museo de Belas Artes de A Coruña para gozar do espectáculo de danza e teatro ELA no que ían representando distintos momentos da vida da artista e a montaxe de diferentes cadros.

Representación do cadro Elementos para o deporte

Maruja na praia con Pablo Neruda

O acio de uvas